Zastoinowa niewydolność serca u królików

Esther van Praag Ph.D.

Tłumaczenie: Teresa Pyza, lek. wet. Dorota Pilich

Uwaga: ten plik zawiera zdjęcia które mogą być nieodpowiednie dla niektórych osób.

Serce znajduje się w jamie klatki piersiowej, jego koniuszek jest skierowany do tyłu i lekko w lewo; podstawa jest skierowana do przodu. Jak u innych małych zwierząt, serce królika jest sercem czteroczęściowym, składa się z dwóch przedsionków i dwóch komór oddzielonych przegrodami międzyprzedsionkową i międzykomorową, ma jednak pewne anatomiczne cechy szczególne.

Anatomia serca królika ( right superior vena cava- prawa żyła główna przednia, opening of left superior vena cava to right auricle- ujście lewej żyły głównej przedniej do prawego uszka, trachei- tchawica, ascending aorta- aorta wstępująca, innominate artery- pień ramienno-głowowy, left subclacian srtery- lewa tętnica podobojczykowa, pulmonary artery- tętnica płucna, ligamentum arteriosum- więzadło tętnicze, left auricle- lewe uszko, opening of pulmonary veins into auricle- ujście żył płucnych do lewego uszka, left pulmonary artery- lewa tętnica płucna, pulmonary veins- żyły płucne, aortic valves- zastawka aorty, bicuspid valve- zastawka dwudzielna, chordae tendiae- struny ścięgniste, papillary muscles- mięsnie brodawkowate, wall of left ventricle- ściana lewej komory, aorta- aorta (tętnica główna), oesophagus- przełyk, interior vena cava- żyła główna tylna, interventricular septum- przegroda międzykomorowa, right ventricle- prawa komora, right atrio-ventricular valve(tricuspid valve)- prawa zastawka przedsionkow-komorowa (zastawka trójdzielna), right auricle- prawe uszko, opening of interior vena cava to right auricle- ujście żyły głównej tylnej do prawego uszka, semilunar valves in pulmonary artery- zastawka pnia płucnego).

Przedsionki serca do których wpływa krew mają cienkie ścianki, podczas gdy komory są grubościennymi, muskularnymi strukturami wypompowującymi krew z przedsionka do krwioobiegu.

Kiedy lewa komora nie jest w stanie przepompowywać krwi z lewego przedsionka, albo gdy zastawka mitralna nie pracuje prawidłowo, krew zbiera się w płucach (lewostronna niewydolność serca). Te stają się przepełnione krwią, co prowadzi do obrzęku płuc (nagromadzenia płynów). W konsekwencji pobór tlenu i jego przenoszenie z płuc do serca jest utrudnione, co powoduje łatwe męczenie się. Często towarzyszy temu ciężkie oddychanie (duszność).

Kiedy prawa komora nie jest w stanie pracować prawidłowo, albo zastawka trójdzielna jest uszkodzona, wzrasta ciśnienie krwi doprowadzając do nagromadzenia płynów w tkankach ciała, głównie w jamie brzusznej i niższych częściach ciała.

Przyczyny

Główną przyczyną zastoinowej niewydolności serca jest nieprawidłowe funkcjonowanie lewej komory. Zwykle u królików jest to powodowane brakiem ruchu lub niedoborami w diecie (niedobór witamin i minerałów). Dalsze przyczyny prowadzące do tego schorzenia to:

· arytmia (nieprawidłowe bicie serca),

· defekt zastawki dwudzielnej, czyli mitralnej, wrodzony albo spowodowany infekcją (wirusową lub bakteryjną) bądź innymi chorobami,

· choroba wieńcowa,

· zaburzenia związane z mięśniem sercowym, zapalenie mięśnia lub kardiomiopatia,

· anemia, niski poziom krwinek czerwonych,

· choroby płuc, np. zapalenie płuc.

Objawy

Objawy zewnętrzne zastoinowej niewydolności serca obejmują łatwe męczenie, osłabienie, utratę apetytu, dezorientację, chroniczny kaszel lub świszczący oddech, sapanie, duszność.

Różne badania kliniczne (patrz: Kardiologia i techniki wykrywania chorób serca u królików) często wykazują powiększone serce, zwiększoną częstość akcji serca, arytmię i obecność obrzęku (płuc).

Leczenie

Leczenie zastoinowej niewydolności serca nie usunie problemu, lecz pomoże trzymać go pod kontrolą. Obejmuje leczenie choroby stanowiącej podłoże problemu (np. zapalenie płuc leczone odpowiednimi antybiotykami) oraz wprowadzenie leków, które zapobiegną dalszemu pogorszeniu pracy serca.

Tom Chlebecek

„Dwukomorowy widok” serca królika (LV = lewa komora, LA = lewy przedsionek), który pozwala na ocenę ruchu przednich i dolnych segmentów mięśnia sercowego lewej komory. Widoczna jest także środkowa część ruchu zastawki mitralnej.

Leczenie zastoinowej niewydolności serca w czasie ataków obejmuje podawanie tlenu i odpoczynek w cichym, spokojnym miejscu. Użycie diuretyków (leków moczopędnych) pomoże zmniejszyć zastój sodu i płynów. Leki na bazie azotanów (np. nitrogliceryna) pomogą zredukować obciążenie serca. Czasami potrzebne jest terapeutyczne nakłucie opłucnej u królika cierpiącego z powodu wysięku opłucnowego lub ciężkiej duszności. Przyczyna (przyczyny) powinna zostać sprawdzona np. przy zastosowaniu echokardiografii (USG).

U królików długoterminowe leczenie zastoinowej niewydolności serca obejmuje zastosowanie:

· inhibitora konwertazy angiotenzyny (ACE)/ inhibitora ACE - leku obniżającego ciśnienie krwi blokującego tworzenie angiotensyny w nerkach (np. Enalapril) wygładza on naczynia krwionośne tak, że krew może łatwiej przepływać przez nie lub dać odpocząć sercu, w nadziei że to ostatnie (czyli serce) zmniejszy swój rozmiar i oddychanie stanie się łatwiejsze. Enalapril ma niewielką przewagę nad innymi dostępnymi lekami.

· diuretyków (np. furosemid) pomagają zredukować ilość nagromadzonych w organizmie płynów. Zwiększone wydzielanie wody i sodu zredukuje objawy niewydolności serca. Ich dawkowanie jest oparte na wadze ciała. Istotne, że jeśli poda się je w nadmiarze doprowadzi to do odwodnienia i potencjalnej niewydolności nerek, podczas gdy zbyt mała dawka nie spowoduje oczekiwanej ulgi czy poprawy symptomów. Efektem ubocznym diuretyków może być niski poziom potasu we krwi.

· leków inotropowych - zwiększających siłę skurczu (np. digoksyna) używanych do stymulowania silniejszego bicia serca i w niewielkim stopniu zwiększających ilość krwi wypompowywanej z lewej komory przy każdym skurczu. U królików są używane do kontrolowania podostrych i chronicznych zaburzeń mięśnia sercowego, arytmii nadkomorowej albo niedomykalności zastawek (przeciek krwi z komory z powrotem do przedsionka podczas skurczu serca). Te leki powinny być używane wyłącznie przy jednoczesnym regularnym monitorowaniu stanu nawodnienia, wagi ciała, apetytu i poziomu elektrolitów, azotu mocznikowego we krwi oraz kreatyniny, jeśli to możliwe.

Podziękowania

Podziękowania dla Tom Chlebecek, DVM, (Makai Animal Clinic, Kailua, Hawaii) oraz dla Frossie Economou za zgodę na użycie zdjęcia USG.

Dalsze informacje

M.V. Bray MV, WE. C. Weir EC, D. G. Brownstein, M. L. Delano, (1992) Endometrial venous aneurysms in three New Zealand white rabbits. Lab Anim Sci.; 42(4):360-2.

Farkas, A. J. Batey, S. J. Coker (2004) How to measure electrocardiographic QT interval in the anaesthetized rabbit. J Pharmacol Toxicol Methods.; 50:175-85.

L.C. St John, F. P. Bell (1990) Arterial fatty acid-binding protein activity associated with dietarily-induced and spontaneously occurring atherosclerosis in the rabbit (Oryctolagus cuniculus). Comp Biochem Physiol B.; 97(1):123-7.

C. Kozma, W. Macklin, L. M. Cummins, R. Mauer (1974) The anatomy, physiology and biochemistry of the rabbit, in The Biology of the Laboratory Rabbit (Weisbroth et al., eds), pp 50-69.

L. I. Kupferwasser, M. R. Yeaman, S. M. Shapiro, C. C. Nast, A. S. Bayer (2002) In vitro susceptibility to thrombin-induced platelet microbicidal protein is associated with reduced disease progression and complication rates in experimental Staphylococcus aureus endocarditis: microbiological, histopathologic, and echocardiographic analyses. Circulation;105:746-52.

C. J. Orcutt (2000) Cardiac and respiratory disease in rabbits. Proceedings of the British veterinary Zooligical Society (Autumn meeting).

K. E. Quesenberry, J. W. Carpenter, P. Quesenberry (2004) Ferrets, Rabbits and Rodents: Clinical Medicine and Surgery Includes Sugar Gliders and Hedgehogs, Elsevier Health, pp 211-216.

R. S. Simons (1996) Lung morphology of cursorial and non-cursorial mammals: lagomorphs as a case study for a pneumatic stabilization hypothesis. J Morphol. 1996; 230(3):299-316.

F. Harcourt-Brown Textbook of Rabbit Medicine, Oxford, UK: Butterworth-Heinemann, 2001.

e-mail: info@medirabbit.com