Ziektes van de ademhalingswegen bij konijnen

 

 

Esther van Praag, Ph.D.

 

MediRabbit.com wordt uitsluitend gefinancierd door gevers.

Elke donatie, ongeacht hoe groot, wordt gewaardeerd en zal helpen bij de voortzetting van het onderzoek van de medische zorg en de gezondheid van konijnen.

Bedankt  

 

Tot voorkort werden ademhalingsziektes met de aanwezigheid van de bacterie Pasteurella multocida verbonden, en daarom wordt de ziekte nu nog waak Pasteurellosis genoemd. Deze diagnosis is definitief veroudert, nadat bacteriële culturen aangetoond hebben, dat verschillende bacteriën aanwezig kunnen zijn: Bordetella bronchiseptica, Staphylococcus sp., Pseudomonas sp., Chlamydia sp., Acinetobacter sp., Moraxella catarrhalis, Mycoplasma sp., etc.

Niet bacteriele oorzaken kunnen ook ziektes in de ademhalingswegen veroorzaken:

    virussen, zoals pokkenvirus, Myxoma virus (zie Myxomatosis), of herpes virussen (zie Herpes virus bij konijnen),

    mechanische of neoplastische verstopping, door de aanwezigheid van een stukje hooi, of een tumor (poliep, kanker),

    hypersensibiliteit (bevoordeeld, ammonia dampen van de poepbak, sigarettenrook, stof van hooi of pellets, pollen). Allergische reacties komen zelden bij konijnen voor

    aanwezigheid van een vreemd voorwerp.

Kim Chilson

 

Rune, and het stuck hooi dat uit zijn neus gehald werdt.

 

Ademhalingsziektes kunnen in 2 categorieën ingedeeld worden:

    voorste luchtwegen: over het algemeen gekenmerkt door afscheiding uit neus en/of oog, niezen en hoesten, zelden met koorts.

    luchtwegen/longen: over het algemeen gekenmerkt door anorexie, depressie, abnormale of moeilijke ademhaling, blauwzucht (blauwe verkleuring van de tong en lippen veroorzaakt door zuurstofgebrek), koorts of hypothermie. Bij konijnen kunnen longziektes lang onbemerkt blijven, tot de ziekte zich in een acute vorm uit, met moeilijk ademen en soms hoesten.

For causes of respiratory disease in rabbits, see: Onderscheidende diagnose voor moeilijk ademen bij konijnen

Klinische onderzoeking

De volgende punten moeten geverifieerd worden, als een ziekte van de ademhalingswegen vermoed wordt:

1.    Ademsnelheid van het konijn controleren (30 tot 60 of meer ademhalingen per minuut). Hoger is normaal, lager dan 30 ademhalingen per minuut is abnormaal.

2.    Aanwezigheid van afscheiding uit de neus. Dit is niet altijd duidelijk te zien, omdat konijnen zich veel wassen. Soms kan men op de voorpoten vastgekleefde vacht vinden, dit is een teken dat er afscheiding kan zijn.

3.    Onderzoek van de ogen voor de aanwezigheid van oogbindvliesontsteking en afscheiding uit de ogen (afscheiding van pus en/of tranenvloed).

4.    Onderzoek de kop van het konijn, en botten aftasten voor onregelmatigheden, aanwezigheid van absessen of zwellingen.

5.    Bacteriële kweek: een uitstrijkje diep uit het neus kanaal kan nuttig zijn. Wanneer een uitstrijkje van de neusgaten wordt gemaakt moeten beide neusgaten worden bekeken, omdat een infectie zich in 1 neusgat kan bevinden. Een neusuitstrijkje kan gedaan worden met een “calcium alginate” nummer 4, 1 tot 4 cm in de neus of de keelholte. Een alternatieve methode is een neus aspiratie.

Sterile wattenstaaf voor neus onderzoek en houder

Kliniek voor Pluimvee en Bijzondere Dieren, Universiteit Gent

 

Microscopisch onderzoek dat bloedvergiftiging door Pasteurella sp. toont

6.    Onderzoek de oren van het konijn voor oorontsteking. Röntgenfoto’s van de schedel kunnen de aanwezigheid van vergrote ondoorschijnende delen in het midden- en buitenoor aantonen. Oorinfectie kan soms met ademhalingsinfecties in verband gebracht worden, veroorzaakt door  bacteriën die via het kanaal van Eustachius komen, maar die hoeft niet perse. Meestal toont het konijn dan een verminderde etenslust, door pijn.

7.    Microscopisch onderzoek van het bloed and een complete bloed studie om hematologische veranderingen zoals neutrophilie (teveel neutrophilen) of leucopenie (vermindert aantal white bloedcellen in het bloed) te onderzoeken. Het helpt verder ook de gezondheidstoestand van de organen te kennen.

8.    Als er een hartprobleem vermoedt word, kunnen Röntgenfoto’s en elektrocardiografie een uitsluitsel geven (vergroting van het hart).

9.    Röntgenfoto’s  van de borstkast helpen verder de aanwezigheid van een bacteriële infectie (verhoogde ondoorzichtigheid), bronchitis, de aanwezigheid van een massa (abces, neoplasia) of een oedeem (accumulatie van grotere hoeveelheden vocht) rond om de longen en het hart te ontdekken.

Infectieuze bacteriën

Pasteurella multocida is vrij besmettelijk, hoewel het lijkt dat het ene konijn meer weerstand tegen deze bacterie heeft dan een ander konijn. Als Pasteurella sp. aanwezig is, moet meteen met een behandeling begonnen worden, die agressief is en voortgezet moet worden tot minstens twee weken na het volledige verdwijnen van de ziekte symptomen. Soms geneest een konijn niet hellemaal van de ziekte en moet zijn hele verdere leven antibiotica voorgeschreven worden.

Door pijn kan het voorkomen dat een konijn minder gaat eten.

De bacterie Pasteurella is verder voor verschillende moeilijk te behandelende ziektes verantwoordelijk, waaronder:

       Borstvliesontsteking;

       Longontsteking;

       Ontsteking van hartvlies;

       Midden en binnen oorontsteking;

       Traanbuisontsteking;

       Bindvliesontsteking;

       Onderhuidse abcessen;

       Borstontsteking, ontsteking van de melkklier.

De klinische tekenen zijn verschillend, maar houden niesen, hoesten en afscheiding uit de neus in.

Kim Chilson

 

Niesend konijn

 

De ziekte kan zich verspreiden naar de longen en  pleuropneumonie of ontsteking van het hartvlies veroorzaken.

Bordetella bronchiseptica is typerend een bacterie die voorkomt als een konijn met een cavia samen gehouden wordt. Het kan asymptomatisch in de neusholte aanwezig zijn, zonder dat de ziekte zich ooit ontwikkelt. De aanwezigheid van Bordetella sp. kan de gevoeligheid voor Pasteurella sp. vergroten, inclusief de ontwikkeling van een longontsteking. Deze bacterie is dodelijk voor cavia.

Acinetobacter sp. is een bacterie die normaal een weinig agressief potentieel heeft en dus zelden tot de ontwikkeling van pneumonie leidt. Zijn aanwezigheid neigt er toe dat een dier door deze bacterie zowel gekolonialiseerd, als geïnfecteerd wordt. Door deze kolonialisering is het belangrijk, om te weten of deze bacterie de oorzaak van de ziekte is, of dat het de aanwezigheid van meer pathogene bacterie maskeert.

 

Michel Gruaz

MediRabbit

Jonathan Cracknell BVMS CertVA CertZooMed MRCVS

wildlife1.wildlifeinformation.org/S/00dis/Miscellaneous/

Img_ExophthalmosRabbit/JCRabbit_retrobulbar_mass02.htm

Verdere gezondheidsproblemen die door Pasteurella multocida veroorzaakt worden: scheefhals can door een ontsteking in het middenoor komen, en moet van encephalitozoonose onderscheden worden (boven); oogbindvliesontsteking (onder links); and ziekelijke uitpuiling v.d, oogbol veroorzaakt door een abces achter de oogappel (onder rechts).

Behandeling

Ademhalingsziektes moeten van virale ziektes, een mechanische of neonplastische obstructie of overgevoeligheid onderscheiden worden. Als niets gevonden wordt, en tests de aanwezigheid van bacteriën uitsluiten, kunnen antihistamine of corticosteroïden (niet langer als 3 tot 5 dagen) gegeven worden. 

Een succesvolle behandeling van ademhalingproblemen van de neusholte houden een agressieve en lange therapie in. Regelmatig word een combinatie van antibiotica gebruikt, zoals de orale administratie van enrofloxacin of ciprofloxacin, geaccompagneerd door gentamycin neus druppels.

Trimethoprim sulfadiazine is een bacterie vernietigende antibiotica die onder andere bij problemen van maag, darm urinewegen ingezet wordt. Het is efficiënt tegen bacteriën die konijnen affecteren, zoals Pasteurella sp., Clostridia sp., Staphylococcus sp., Bordetella sp., enz. Het kan lang ingezet worden, met een lagere doses. Toch brengt die antibiotica weinig resultaat bij konijnen en de ziekte komt meestal terug zodra de behandeling gestopt wordt, vaak erger. Die kan komen dat het halve leven van trimethoprim bij konijnen maar 40 minuten duurt.

Azythromycin, een gemodificeerde erythromycin die niet de  bijeffecten van het laatste medicament bij konijnen toont, is erg effectief in de behandeling van Bordetella sp. (met enrofloxacin). De dosering die bij konijnen gebruikt word (50mg/kg PO QD (SID), is veel hoger dan die gebruikelijk bij kleine dieren zoals honden en katten (5-8mg/kg). De behandeling duurt meestal 7 dagen, waarna een evaluatie gedaan moet worden om eventueel een verlenging van de behandeling besluiten.

Cephalosporines zijn breed-spectra bacteriënvernietigende antibiotica die ingezet worden om bot, urinewegen, huid en verdere ademhaling infecties (geassocieerd met Pasteurella sp.) te behandelen.  Er bestaan verschillende generaties van cephalosporine antibiotica, die zich elk min of meer tegen een specifieke groep van bacteriën richt. Dit medicament is vrij veilig bij konijnen (alleen als injectie), maar heeft giftige eigenschappen voor de nieren.

Pseudomonas sp., is een van de moeilijkste te behandelen infecties, die agressief moet zijn. Een gevoeligheidstest is aangeraden, doordat bekent staat dat deze bacterie multiresistentie tegen verschillende antibiotica ontwikkeld heeft. De meest succesvolle behandelingen combineren verschillende medicijnen, zoals:

    Enrofloxacin + gentamycin neusdruppels,

    Enrofloxacin + verstuiving van amikacin (als de infectie in de neusholte gelokaliseerd is: enrofloxacin + doxycycline),

    Cephalosporin/tobramycin (beide mogen alleen als *injectie* gegeven worden),

    Azithromycin is NIET effectief tegen Pseudomonas sp.

Verdere antibiotica, veilig voor gebruik bij konijnen, die succesvol bij de behandeling van ademhalingsproblemen gebruikt zijn, zijn:

    Amikacin, als onderhuidse injectie of verstuiving, tegen Gramnegatieve bacterie,

    Enrofloxacin (als geïnjecteerd, kan het tot ontwikkeling van steriele abcessen komen. Dit kan vermeden worden door het 50:50 met een steriele zout oplossing te verdunnen),

    Chloramphenicol (kan in zelden gevallen tot verminderde etenslust leiden),

    Gentamycin, geïnjecteerd, druppels, of verstuivd, tegen Gram-negatieve bacterie.

Voor meer informatie, zie:  Antibiotica *veilig* voor gebruik bij konijnen

Naast een lange algemene antibiotische therapie, kan men verder ook nog:

       doorspoelen van de traan en neus buis,

       Verstuiving van een zuitoplossing, met slijmoplossende middelen en antibiotica helpen de medicijnen diep in de longen te brengen in geval van bronchitis, sinusitis en pneumonie.

       Toedienen van onderhuidse en geassisteerde voeding, als een konijn weigert te eten en te drinken.

In het geval dat de ademhalingsziekte met oogbindvliesontsteking en/of traanzak ontsteking begeleidt is, moeten er verder ook nog locale antibiotische middelen (enrofloxacin, gentamycin oogdruppels) gebruikt worden.

 

A. van Praag

Flora die boven een schotel met warm water gehouden wordt.

Video's over about verstuiving van medicijnen

Gebruikt gebruik van een about using verstuiver bij een konijn dat aan een infectie van de hogere ademwege leidt.

Nebulisatie in een "kamertje", als een konijn een masker niet verdragt, angstig of aggressief is.

A big thank you to Debbie Hanson. Without her help, time and expertise, the making of the nebulizer video would not have been possible. Thanks also very much to Rachel Ihlenfeldt and her rabbit Bunbun for the demonstrations.

Bedanking

Many thanks to, (Kliniek voor Pluimvee en Bijzondere Dieren, Universiteit Gent, België) Een woord van dank gaat naar Michel Gruaz (Switzerland), naar Kim Chilson (USA), en aan Dr Katleen Hermans (Kliniek voor Pluimvee en Bijzondere Dieren, Universiteit Gent, België) voor de toestemming de foto’s betreffende konijnen ziektes te mogen gebruiken. Ook een speciale dank aan Louise en Arie van Praag (Zwitserland), voor hun hulp bij de editie van teksten in het Nederlands.

Verdere information

Aoyama T, Sunakawa K, Iwata S, Takeuchi Y, Fujii R. Efficacy of short-term treatment of pertussis with clarithromycin and azithromycin. J Pediatr. 1996; 129:761-4.

Ladefoged O. The absorption half-life, volume of distribution and elimination half-life of trimethoprim after peroral administration to febrile rabbits. Zentralbl Veterinarmed A. 1979; 26(7):580-6.

Ladefoged O. Pharmacokinetics of trimethoprim (TMP) in normal and febrile rabbits. Acta Pharmacol Toxicol (Copenh). 1977; 41(5):507-14.

1.      

 

 

 

e-mail: info@medirabbit.com